Η ταμοξιφαίνη εμποδίζει τη δράση των οιστρογόνων στα καρκινικά κύτταρα του μαστού και μπορεί να μειώσει ή να σταματήσει τον πολλαπλασιασμό τους χωρίς να σταματά την παραγωγή οιστρογόνων από τον οργανισμό.

Η ταμοξιφαίνη είναι η τυπική ορμονοθεραπεία στις προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με καρκίνο του μαστού. Είναι επίσης μια αποδεκτή θεραπεία για γυναίκες που έχουν περάσει στην εμμηνόπαυση και για κάποιο λόγο δεν μπορούν να λάβουν έναν αναστολέα αρωματάσης.

Συνήθως χορηγείται για πέντε έτη. Αν κατά τη διάρκεια ή με το τέλος της λήψης ταμοξιφαίνης, μπείτε στην εμμηνόπαυση (επιβεβαιωμένη εργαστηριακά και όχι λόγω χημειοθεραπείας ή ορμονοθεραπείας), τότε μάλλον θα συνεχίσετε αγωγή με κάποιον αναστολέα αρωματάσης.


Η ταμοξιφαίνη ανήκει στους αποκαλούμενους  «Εκλεκτικούς Τροποποιητές  των  Οιστρογονικών  Υποδοχέων», παρουσιάζοντας ποικιλομορφία στις βιολογικές της επιδράσεις στους διάφορους ιστούς, που  μπορεί να κυμαίνονται από αμιγώς αντιοιστρογονικές έως αμιγώς οιστρογονικές. Αυτό σημαίνει ότι η  σύνδεση τους με τους υποδοχείς (ER) οδηγεί είτε σε αναστολή της οιστρογονικής δραστηριότητας (π.χ.  αντινεοπλασματική  δράση  στον καρκίνο  του  μαστού) είτε, αντίθετα, σε οιστρογονικού  τύπου  κυτταρική  διέγερση  (π.χ.  οιστρογονική  δράση  της  ταμοξιφαίνης στη μήτρα). Εξαιτίας λοιπόν, αυτής της ιδιαίτερης  δράσης  τους  για  κάθε  ιστό  ονομάζονται  συνολικά  Εκλεκτικοί  Τροποποιητές  των  Οιστρογονικών  Υποδοχέων (Selective Estrogen Receptor Modulators,  SERMs). 


Αυτό το φάρμακο χρησιμοποιείται:

-Ως συμπληρωματική θεραπεία (θεραπεία μετά την επιτυχή χειρουργική επέμβαση και τη χημειοθεραπεία) σε καρκίνους με θετικούς υποδοχείς οιστρογόνων, μειώνοντας τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού και στον άλλο μαστό.

-Στο μεταστατικό καρκίνο του μαστού.

-Στο πορογενές καρκίνωμα in situ (DCIS) μετά τη χειρουργική επέμβαση και την ακτινοθεραπεία. Σε αυτή τη περίπτωση η ταμοξιφαίνη μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο ανάπτυξης διηθητικού καρκίνου του μαστού, αλλά λόγω της αυξημένης πιθανότητας ανάπτυξης καρκίνου του ενδομητρίου πρέπει  να συζητηθούν προσεκτικά, οι κίνδυνοι και τα οφέλη της θεραπείας με ταμοξιφαίνη.

-Σε γυναίκες που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού στην προσπάθεια μείωσης της πιθανότητας εμφάνισης του. Οι κίνδυνοι και τα οφέλη της θεραπείας με ταμοξιφαίνη πρέπει να επίσης να αναληθούν και σε αυτή τη περίπτωση.


Πώς χορηγείται αυτό το φάρμακο:

Η ταμοξιφαίνη είναι ένα χάπι, που δίνεται από το στόμα. Το χάπι πρέπει να καταπίνετε ολόκληρο.
  

Η ταμοξιφαίνη πρέπει να λαμβάνεται περίπου την ίδια ώρα κάθε ημέρα με ένα γεμάτο ποτήρι νερό, με ή χωρίς φαγητό.

Αν παραλείψετε μια δόση πάρτε κανονικά την επόμενη χωρίς να διπλασιάσετε την ποσότητα του φαρμάκου για να αναπληρώσετε τη χαμένη δόση. 

Η διάρκεια της θεραπείας που θα λάβετε εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως η γενική κατάσταση της υγείας σας, καθώς και τον τύπο του καρκίνου που αντιμετωπίζεται. Ο ογκολόγος σας θα αποφασίσει για τη δόση, το χρονοδιάγραμμα και τη διάρκεια της θεραπείας.


                                                        Παρενέργειες:
Η ταμοξιφαίνη συγκαταλέγεται μεταξύ των ελάχιστα τοξικών αντινεοπλασματικών παραγόντων, και το  ποσοστό των ασθενών που διακόπτουν τη θεραπεία λόγω παρενεργειών  δεν  υπερβαίνει  το  3‐5%.


Σημαντικά πράγματα που πρέπει να θυμάστε σχετικά με τις παρενέργειες της ταμοξιφαίνης:

-Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν βιώνουν όλες τις περιγραφόμενες παρενέργειες.

-Οι παρενέργειες είναι συχνά απρόβλεπτες όσον αφορά την έναρξη και τη διάρκειά τους. 

-Οι παρενέργειες είναι σχεδόν πάντα αναστρέψιμες και θα υποχωρήσουν μετά το τέλος της θεραπείας.

Υπάρχουν πολλές θεραπευτικές επιλογές, φαρμακολογικές και πρακτικές, που μπορούν να βοηθήσουν στην ελαχιστοποίηση ή την αποφυγή των ανεπιθύμητων ενεργειών και θα αναφερθούν στη συνέχεια.

Δεν υπάρχει καμία σχέση ανάμεσα στην παρουσία ή τη σοβαρότητα των παρενεργειών και την αποτελεσματικότητα του φαρμάκου.


Οι ακόλουθες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι συχνές (εμφανίζονται σε περισσότερο από το 30%) για ασθενείς που λαμβάνουν θεραπεία με ταμοξιφαίνη:

-Εξάψεις, στο 50% των γυναικών (ξαφνική εφίδρωση ή αίσθημα θερμότητας).

Η  ταυτόχρονη  χορήγηση  μικρών  δόσεων  μεγεστρόλης  ή  αντικαταθλιπτικών,  όπως  βενλαφαξίνης, προσφέρει ανακούφιση  σε  ένα  σημαντικό  ποσοστό  γυναικών.

-Αύξηση του σωματικού βάρους

-Εύκολη κόπωση

-Κνησμός του αιδοίου,  ξηρότητα  του  κόλπου  ή  αύξηση των κολπικών εκκρίσεων

-Οίδημα (κατακράτηση υγρών), εμφανές κυρίως στα πόδια, τους αστραγάλους, ή τα χέρια

-Απώλεια της λίμπιντο  (μειωμένη σεξουαλική επιθυμία)


Οι ακόλουθες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι λιγότερο συχνές (εμφανίζονται σε περίπου 10-29%) στους ασθενείς που λαμβάνουν ταμοξιφαίνη:

-Ναυτία (σε αυτή τη περίπτωση μπορείτε να αλλάξετε την ώρα που λαμβάνετε τα φάρμακα σας σε σχέση με το φαγητό ή τον ύπνο).

-Διαταραχές του κύκλου

-Κολπική αιμορραγία

-Απώλεια βάρους

-Αλλαγές της διάθεσης (άγχος και / ή κατάθλιψη)


Σπάνιες, αλλά σοβαρές παρενέργειες της θεραπείας με ταμοξιφαίνη είναι :


1) ο σχηματισμός θρόμβων αίματος, συμπεριλαμβανομένης της εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης (DVT) και της πνευμονικής εμβολής. Θα πρέπει να αναζητήσετε βοήθεια έκτακτης ανάγκης και να ενημερώσετε τον ιατρό σας αμέσως εάν εμφανίσετε ξαφνικά πόνο στο στήθος και/ή δύσπνοια. Επίσης ενημερώστε τον ιατρό σας άμεσα αν παρατηρήσετε ότι το ένα πόδι είναι πρησμένο, κόκκινο, επώδυνο και / ή θερμό, γιατί αυτά είναι τα κλινικά σημεία της εν τω βάθει φλεβοθρόμβωσης.

2) η ανάπτυξη καρκίνου της μήτρας. Οι γυναίκες που δεν έχουν υποβληθεί σε υστερεκτομή πρέπει να παρακολουθούνται με τακτικό γυναικολογικό έλεγχο, υπερηχογράφημα έσω γεννητικών οργάνων  και τεστ Παπανικολάου. Η ανώμαλη κολπική αιμορραγία, μπορεί να είναι ένδειξη προκαρκινικής ή καρκινικής κατάστασης και επομένως θα πρέπει οπωσδήποτε να αναφερθεί στον ογκολόγο σας. Από μελέτες  διαπιστώθηκε αύξηση κατά 2,58 φορές της επίπτωσης του καρκίνου του ενδομητρίου  στις  ασθενείς  που έλαβαν ταμοξιφαίνη σε σχέση με εκείνες που δεν έλαβαν. Σε απόλυτους αριθμούς αυτό σημαίνει ότι ο επιπλέον κίνδυνος ανάπτυξης καρκίνου του ενδομητρίου  σε  διάστημα  10  ετών ανέρχεται  σε  4  περιπτώσεις  ανά  1.000 γυναίκες  που  λαμβάνουν  ταμοξιφαίνη. Η  νόσος  είναι  συνήθως  χαμηλής  κακοήθειας  και  καλής  πρόγνωσης:  το  80%  των  περιπτώσεων  είναι βαθμού κακοήθειας 1 ή 2 και το 82% σταδίου Ι.


Επίσης  η γονιμότητα, δηλαδή η ικανότητά σας να μείνετε έγκυος μπορεί να επηρεαστεί από την ταμοξιφαίνη. 


Εδώ δεν αναφέρονται όλες οι πιθανές παρενέργειες της ταμοξιφαίνης. Κάποιες είναι πολύ σπάνιες και παρουσιάζονται σε λιγότερο από το 10% των ασθενών. Ωστόσο, θα πρέπει να ενημερώνετε  πάντα τον ιατρό σας εάν παρουσιάσετε οποιοδήποτε ασυνήθιστο σύμπτωμα.


Το  4‐7%  των  ασθενών  με  προχωρημένο  ή  μεταστατικό  καρκίνο  του  μαστού  εμφανίζουν  παροδική  έξαρση  των  συμπτωμάτων και εκδηλώσεων που σχετίζονται  με  τον  όγκο  τις  πρώτες  ημέρες  ή εβδομάδες από την έναρξη της θεραπείας με ταμοξιφαίνη.


Ιδιαίτερα συχνή είναι η αντίδραση αυτή σε ασθενείς με οστικές μεταστάσεις και χαρακτηρίζεται από αύξηση του μεγέθους  των  νεοπλασματικών  εστιών, αύξηση  του οστικού  άλγους, αύξηση της  αλκαλικής  φωσφατάσης,  αύξηση  των  νεοπλασματικών  δεικτών,  ίσως  δε  και υπερασβεστιαιμία.  Η  εμφάνιση  του  συνδρόμου αυτού  όχι  μόνο  δεν  συνιστά  λόγο  διακοπής  της  θεραπείας  αλλά,  αντίθετα, αποτελεί  ένδειξη  ορμονοευαισθησίας  του  όγκου  και  θετικής  απάντησης  στην  ταμοξιφαίνη.


Ταμοξιφαίνη και οστά  

Η  ταμοξιφαίνη  εμφανίζει οιστρογονικές  επιδράσεις (δηλαδή έχει αποτελέσματα ίδια με αυτά των οιστρογόνων)  στον  οστίτη ιστό  και  οδηγεί  στη  μείωση  της  οστικής απορρόφησης  και βοηθά στην  πρόληψη  της  οστεοπόρωσης.

Συγκεκριμένα,  η  χορήγηση  ταμοξιφαίνης  στις  μετεμμηνοπαυσιακές  γυναίκες  συμβάλλει  στη  διατήρηση  ή  και  στη  μικρή  αύξηση  της  οστικής μάζας, ενδεχομένως και στη μείωση  των  οστεοπορωτικών  καταγμάτων.  Στις  προεμμηνοπαυσιακές  γυναίκες  η  ταμοξιφαίνη  παρουσιάζει  αντιοιστρογονική  δράση  στα  οστά  και μειώνει την οστική μάζα.


Ταμοξιφαίνη και στεφανιαία νόσος

Ως  γνωστόν,  τα  οιστρογόνα  ασκούν καρδιοπροστατευτική  δράση  παρεμβαίνοντας  στο  μεταβολισμό  των  λιπιδίων και τον τόνο των αγγείων.  Η  μακροχρόνια  χορήγηση  ενός  αντιοιστρογόνου, όπως  της  ταμοξιφαίνης,  θα  μπορούσε επομένως  να  αυξήσει  τον  κίνδυνο ανάπτυξης στεφανιαίας  νόσου.  Ωστόσο,  αυτό  δεν φαίνεται  να  συμβαίνει,  προφανώς  εξαιτίας  της  οιστρογονικής  επίδρασης  της  ταμοξιφαίνης στα λιπίδια του ορού,  που συνεπάγεται  μείωση  των  LDLs  και  της ολικής  χοληστερόλης  και  αύξηση  της  σχέσης HDLs/ολικής χοληστερόλης (αύξηση δηλαδή της “καλής“ χοληστερόλης).

Αν και όλες αυτές οι παρενέργειες ακούγονται τρομακτικές, παρόλαυτά, είναι σε γενικές γραμμές σπάνιες και τα οφέλη από τη λήψη ταμοξιφαίνης υπερτερούν των κινδύνων για τις περισσότερες γυναίκες. Εάν παρουσιαστούν, μπορούν να αντιμετωπιστούν με επιτυχία.


Πότε να επικοινωνήσετε με το ογκολόγο σας :

Ζητήστε βοήθεια έκτακτης ανάγκης αμέσως και καλέστε τον ογκολόγο σας εάν εμφανίσετε τα ακόλουθα συμπτώματα:

-Ξαφνική δύσπνοια και / ή πόνο στο στήθος

-Οίδημα, ερυθρότητα και / ή πόνο στο  πόδι ή στο χέρι


Τα ακόλουθα συμπτώματα απαιτούν ιατρική φροντίδα, αλλά δεν είναι μια έκτακτη ανάγκη. Επικοινωνήστε με το γιατρό σας μέσα σε 24 ώρες από τη στιγμή που θα παρατηρήσετε οποιοδήποτε από τα ακόλουθα:

-Νέα οζίδια στο μαστό.

-Υπερβολικό κολπικό έκκριμα ή αιμορραγία, ανωμαλίες εμμήνου ρύσεως (περιόδου), ή πόνο

-Ναυτία (η οποία επηρεάζει την ικανότητά σας να φάτε και/ή να λάβετε την υπόλοιπη φαρμακευτική σας αγωγή)

-Κατάθλιψη (επηρεάζει την ικανότητά σας να συνεχίσετε τις τακτικές σας δραστηριότητες)

-Αλλαγές στην όραση

Πάντα να ενημερώνετε  τον ογκολόγο σας εάν παρουσιάζετε οποιοδήποτε ασυνήθιστο σύμπτωμα.


Προφυλάξεις: 

Πριν την έναρξη της θεραπείας με ταμοξιφαίνη, φροντίστε να ενημερώσετε το ογκολόγο σας για τυχόν άλλα φάρμακα που παίρνετε. Μην πάρετε ασπιρίνη ή προϊόντα που περιέχουν ασπιρίνη εκτός αν ο γιατρός σας το επιτρέψει.

Ενημερώστε τον ογκολόγο σας εάν παρουσιάσατε ποτέ θρόμβωση η οποία χρειάστηκε  θεραπεία.

Ενημερώστε τον ογκολόγο σας εάν είστε έγκυος. Η ταμοξιφαίνη μπορεί να είναι επικίνδυνη για το έμβρυο. 

Μην θηλάζετε ενώ παίρνετε αυτό το φάρμακο.


Συμβουλές αυτοφροντίδας:

--Μην σταματήσετε να παίρνετε αυτό το φάρμακο εκτός εάν σας το ζητήσει ο ογκολόγος σας. Μπορείτε να λαμβάνετε αυτό το φάρμακο για  χρονικό διάστημα 5 ετών. 

--Εάν αντιμετωπίζετε εξάψεις, φορέστε ελαφριά ρούχα και φροντίστε να βρίσκεστε σε δροσερό περιβάλλον. Κατά τη διάρκεια των εξάψεων τοποθετήστε κάτι δροσερό στο κεφάλι σας, μπορεί να  μειώσει τα συμπτώματα. Συμβουλευτείτε τον ογκολόγο σας εάν αυτές επιδεινωθούν ή γίνουν μη ανεκτές

--Αυτό το φάρμακο προκαλεί σπάνια ναυτία αλλά εάν παρουσιαστεί, πρέπει να λάβετε αντιεμετικά φάρμακα, και να τρώτε μικρά και συχνά γεύματα. 

--Αποφύγετε την έκθεση στον ήλιο. Φορέστε αντηλιακό με προστασία SPF 30 (ή μεγαλύτερο) και προστατευτική ενδυμασία.

--Σε γενικές γραμμές, πρέπει η κατανάλωση αλκοολούχων ποτών να περιορίζεται στο ελάχιστο ή να αποφεύγεται εντελώς. Θα πρέπει να το συζητήσετε αυτό με τον ογκολόγο σας.

--Να ξεκουράζεστε. 

--Διατηρήστε μια σωστή, πλούσια σε θρεπτικά συστατικά και υγιεινή διατροφή.

Εάν παρουσιάσετε παρενέργειες, φροντίστε να τις συζητήσετε με τον ογκολόγο σας καθώς μπορεί να σας συνταγογραφήσει φάρμακα ή να σας δώσει συμβουλές που θα βοηθήσουν στη διαχείριση τους. Εάν οι παρενέργειες δεν βελτιωθούν και γίνονται πολύ ενοχλητικές, ο ογκολόγος σας μπορεί να σας προτείνει τη μετάβαση σε ένα διαφορετικό, ανάλογο φάρμακο με την ταμοξιφαίνη. 


Αν σας είναι δύσκολο να θυμηθείτε να πάρετε το δισκίο σας κάθε μέρα :

•Συνδυάστε τη λήψη του με κάτι άλλο που κάνετε την ίδια ώρα κάθε μέρα, όπως το γεύμα ή το δείπνο σας.

•Βάλτε τα δισκία σας σε ένα μέρος όπου σίγουρα θα τα βλέπετε κάθε μέρα.

•Χρησιμοποιήστε μια εβδομαδιαία θήκη χαπιών.

•Κρατήστε  τη θήκη αυτή μαζί σας όταν ταξιδεύετε.



Ποιό είναι το όφελος που έχω λαμβάνοντας το φάρμακο;

Μπορεί να μειώσει κατά 30% την πιθανότητα να επανεμφανιστεί ο καρκίνος του μαστού. Επίσης η Ταμοξιφαίνη μειώνει τον κίνδυνο ανάπτυξης δεύτερου καρκίνου του μαστού κατά 50%.

Το φάρμακο μειώνει τα επίπεδα της χοληστερόλης του αίματος και επομένως τον κίνδυνο καρδιακής νόσου.  Επίσης επιβραδύνει την εξέλιξη της οστεοπόρωσης σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες. 

Κατά τη διάρκεια της λήψης του φαρμάκου πρέπει να λαμβάνετε μέτρα αντισύλληψης. Μην λαμβάνετε όμως αντισυλληπτικό χάπι. Μία φυσιολογική εγκυμοσύνη είναι δυνατή μετά το τέλος της λήψης του φαρμάκου.


Παρακολούθηση και έλεγχος:

Θα πρέπει να ελέγχεστε τακτικά από τον ογκολόγο σας, ενώ λαμβάνετε θεραπεία με ταμοξιφαίνη, τόσο για την έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση των παρενεργειών όσο και τον έλεγχο της ανταπόκρισης στη θεραπεία. 

Θα υποβάλεστε σε τακτικές, περιοδικές εξετάσεις αίματος όπως η γενική εξέταση αίματος (CBC), και αυτές που αφορούν το λειτουργικό έλεγχο διαφόρων οργάνων (νεφρoi και συκώτι).

Όπως προαναφέρθηκε θα πρέπει να υποβάλεστε και σε τακτικό γυναικολογικό έλεγχο (δύο φορές το χρόνο), πριν την έναρξη και κατά τη διάρκεια της θεραπείας με ταμοξιφαίνη.